مقالات
دیابت یک اختلال مزمن متابولیک است که در اثر افزایش غیرطبیعی سطح قند خون (گلوکز) ایجاد میشود. علت اصلی این وضعیت، کمبود تولید انسولین، اختلال در عملکرد آن یا هر دو است. دیابت از شایعترین بیماریهای غیرواگیر در جهان است و مدیریت صحیح آن نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی دارد.
مقدمه
دیابت یا مرض قند، به گروهی از بیماریها گفته میشود که با افزایش سطح گلوکز خون مشخص میشود. گلوکز منبع اصلی انرژی سلولهاست و انسولین هورمونی است که ورود آن به سلولها را ممکن میسازد. در دیابت این روند دچار اختلال میشود و اگر درمان نشود، میتواند به چشمها، کلیهها، اعصاب، قلب و عروق آسیب بزند. از آنجا که دیابت بیماری خاموش نامیده میشود، آگاهی و پیشگیری از آن ضروری است.
انواع دیابت
۱. دیابت نوع یک
در دیابت نوع یک، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای تولیدکننده انسولین در پانکراس حمله کرده و آنها را از بین میبرد.
- معمولاً در سنین کودکی و نوجوانی بروز میکند.
- علت دقیق مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی و محیطی نقش دارند.
- بیماران باید تا پایان عمر انسولین تزریق کنند.
۲. دیابت نوع دو
شایعترین نوع دیابت است و معمولاً در بزرگسالان رخ میدهد.
در این نوع:
- بدن نسبت به انسولین مقاوم میشود، یا
- پانکراس نمیتواند انسولین کافی تولید کند.
علل اصلی:
- چاقی
- کم تحرکی
- تغذیه ناسالم
- سابقه خانوادگی
- افزایش سن
قابل پیشگیری و قابل کنترل است.
۳. دیابت بارداری
در برخی خانمها در دوران بارداری بهوجود میآید.
- معمولاً بعد از زایمان برطرف میشود
- ولی احتمال ابتلا به دیابت نوع دو در آینده را افزایش میدهد.
- کنترل قند خون مادر برای سلامت جنین حیاتی است.
۴. انواع دیگر دیابت
برخی انواع نادر شامل:
- دیابت ناشی از بیماریهای پانکراس
- دیابت ناشی از مصرف برخی داروها مانند کورتون
- دیابتهای ژنتیکی (MODY)
علائم دیابت
بسیاری از افراد ممکن است مدتها بدون علامت باشند. وقتی علامت ظاهر شود، شامل:
- کاهش وزن غیر معمول
- خستگی
- تکرر ادرار
- تاری دید
- دیر خوب شدن زخمها
- عفونتهای پوستی یا ادراری مکرر
در نوع دو، علائم معمولاً تدریجی و خفیف هستند.
عوارض دیابت
اگر کنترل نشود، میتواند عوارض جدی ایجاد کند:
عوارض کوتاهمدت:
- افت یا افزایش شدید قند خون
- کتواسیدوز دیابتی
- سندرم هایپرگلیسمیک
عوارض بلندمدت:
- بیماری قلبی و سکته
- نارسایی کلیه
- آسیب عصبی
- نابینایی و آسیب شبکیه
- مشکلات پوستی
- اختلالات جنسی
روشهای تشخیص
آزمایشهای رایج:
- قند خون ناشتا (FBS)
- آزمایش HbA1c (میانگین قند سه ماه گذشته)
- تست تحمل گلوکز (OGTT)
- قند خون تصادفی
تشخیص باید توسط پزشک انجام شود.
جمعبندی
دیابت یک بیماری مزمن اما کاملاً قابل کنترل است. مدیریت صحیح و آگاهی، از بروز بسیاری از عوارض جلوگیری میکند. تشخیص زودهنگام، سبک زندگی سالم و پایبندی به درمان مهمترین راههای کنترل آن هستند. با افزایش آگاهی جامعه، میتوان از شیوع بیرویه این بیماری جلوگیری کرد.
