مقالات
اندازهگیری قند خون یکی از مهمترین روشهای ارزیابی وضعیت سوختوساز بدن است و نقشی کلیدی در تشخیص دیابت، پیشدیابت و کنترل بیماری دارد. آگاهی از اعداد نرمال و غیرنرمال تستهای مختلف قند خون به افراد کمک میکند تا از وضعیت خود آگاه شوند و در صورت نیاز به پزشک مراجعه کنند.
در این مقاله ابتدا محدودههای استاندارد قند خون را توضیح میدهیم، سپس زمان مناسب برای انجام تستها و عوامل مؤثر بر نتایج را بررسی میکنیم.
۱. انواع تستهای قند خون
۱.۱. قند خون ناشتا (FBS)
این تست پس از ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتا بودن انجام میشود و یکی از اصلیترین معیارها برای تشخیص دیابت است.
۱.۲. تست دو ساعته بعد از غذا (2hpp یا Postprandial)
این تست دقیقاً ۲ ساعت پس از شروع غذا انجام میشود.
۱.۳. قند خون تصادفی (Random)
این تست در هر ساعت از شبانهروز و بدون محدودیت ناشتا یا غذا انجام میشود.
۱.۴. تست هموگلوبین A1C
میانگین قند خون ۳ ماه گذشته را نشان میدهد.
۲. محدوده نرمال و غیرنرمال قند خون
2.1 . قند خون ناشتا
| وضعیت | عدد (mg/dL) |
|---|---|
| نرمال | 70–99 |
| پیشدیابت | 100–125 |
| دیابت | 126 به بالا (در دو آزمایش جداگانه) |
۲.۲. قند ۲ ساعت بعد از غذا (2hpp)
| وضعیت | عدد (mg/dL) |
|---|---|
| نرمال | کمتر از 140 |
| پیشدیابت | 140–199 |
| دیابت | 200 یا بیشتر |
۲.۳. قند خون تصادفی (Random)
| وضعیت | عدد (mg/dL) |
|---|---|
| نرمال یا قابل قبول | معمولاً تا 140 |
| دیابت محتمل | 200 یا بیشتر همراه با علائم (تشنگی، تکرر ادرار و...) |
۲.۴. هموگلوبین A1C
| وضعیت | درصد |
|---|---|
| نرمال | کمتر از 5.7% |
| پیشدیابت | 5.7% تا 6.4% |
| دیابت | 6.5% یا بیشتر |
۴. عواملی که روی نتیجه تست قند خون اثر میگذارند
مصرف داروها (کورتونها، داروهای ضدانعقاد، ضدافسردگی و…)
استرس و اضطراب
ورزش سنگین
بیماریها و عفونتها
کمخوابی
نوع و مقدار غذایی که شب قبل خورده شده
خطای دستگاه خانگی یا نوارهای آزمایشگاهی تاریخگذشته
۵. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در موارد زیر مراجعه ضروری است:
قند ناشتا بیش از ۱۲۶ در دو نوبت
قند ۲ ساعت بعد غذا ۲۰۰ یا بیشتر
A1C بیش از ۶.۵%
قندهای خانگی که مرتباً بیش از محدودههای پیشنهادی هستند
افت مکرر قند خون (زیر ۷۰ mg/dL)
جمعبندی
شناخت اعداد نرمال و غیرنرمال قند خون و آگاهی از زمان مناسب تست، نقش بسیار مهمی در تشخیص زودهنگام دیابت و کنترل مؤثر آن دارد.
افراد سالم باید هر سال تست قند ناشتا یا A1C انجام دهند، و بیماران دیابتی باید طبق برنامه پزشک و معمولاً چند بار در روز قند خود را بسنجند.
